WAAR GEBRUIKEN WE DE KERKKLOK NOG MEER VOOR?

Door Henk Oostinga

In het kader van leefbaarheid en ondersteuning van de sociale cohesie in de wijk Beijum , mede als ondersteuning van de doelstellingen van het Lokaal Akkoord is in de wijkkerkenraad van het kerkelijk centrum de Bron gesproken over de mogelijkheid daar een bijdrage aan te leveren. Dit met een specifiek kerkelijk attribuut: de kerkklok.

Met goede werkcontacten met allerlei wijkorganisaties zoals Stiel, MJD, BOB, COP, de diverse wijkmedia, worden herkenbare projecten meer en meer in samenwerking met de Bron gedaan. (zoals bijvoorbeeld het fietsproject, het luisterend oor, kledingactie, lentekriebels, de spulletjesmarkt )

In (dorps) gemeenschappen is het luiden van de kerkklok een sociaal element om voor de gehele bevolking een gezamenlijk signaal te geven. Als illustratie daarvan het volgende:

Veel klokken hebben als opschrift: Vivos voco, Mortuos plango of Fulgara frango. (De levenden roep ik, de doden beklaag ik, de bliksems breek ik).
In een notendop wordt hier aangegeven waartoe het luiden van klokken diende en ten dele nog dient: de omwonende bevolking ergens op te attenderen (bijvoorbeeld een evenement of een kerkdienst) of tegen te waarschuwen (bijvoorbeeld onraad, of een brand).
Klokken werden bij verschillende gelegenheden geluid. Vanaf de Middeleeuwen bijvoorbeeld bij storm, overlijden, nationale rouw of vreugde of om het overlijden van iemand algemeen bekend te maken. ‘Hai is verlud’ betekent in het Groningerland: hij is dood. Het ‘verluiden’, ‘overluiden’ of ‘uitluiden’ was tot het midden van de twintigste eeuw nog een gebruik in verschillende dorpen. Een volwassene werd dikwijls met meer statigheid verluid dan een kind: driemaal luidde de klok voor een volwassene, éénmaal (vaak met een kleinere klok) voor een kind.
Een algemeen gebruik is nog om een uur of een half uur voor een eredienst begint de kerkklokken enkele minuten te luiden met het doel mensen op te roepen naar de kerk te komen.
Klokken zijn nog altijd van betekenis. Ze geven ritme aan de tijd, symboliseren burgerlijke of kerkelijke gemeenschapszin en zijn een objectieve expressie van subjectieve gevoelens van blijdschap of droefheid.
In Beijum staat sinds de verkoop van de Mamrehoeve nog maar één kerk met een klok en dat is de Bron. En die klok hangt er nog niet zo lang want hij is afkomstig van de Mamrehoeve. De Mamrehoeve had al de traditie in Beijum van het luiden bij o.a. geboorte.
In de wijkkerkenraad is na behandeling van de vraag of wij de traditie van de Mamrehoeve willen voortzetten afgesproken eerst een groot aantal maatschappelijke organisaties en personen te polsen naar een mogelijke ondersteuning van deze mogelijkheid van vergroting van de sociale cohesie in Beijum. Pas daarna, bij overwegend positieve reacties worden de praktische zaken afgestemd. Zoals bijvoorbeeld de tijdstippen van het luiden bij geboorte en overlijden/begraven van een inwoner van Beijum. Want de Bron met haar kerkklok is één geheel met de basisschool de Heerdstee, waar tegelijkertijd onderwijs en klokken luiden niet handig is. De kosten van de klok zijn volledig voor rekening van de Bron. Bijkomende organisatorische kosten om deze wijkcohesie mogelijk te maken wordt bij positieve respons een punt van afweging.
Om na deze informatieronde een basis te hebben voor verdere bespreking in de kerkenraad is volledige beantwoording van de volgende vragen belangrijk met: ja, nee of weet ik niet.
1. Kan het luiden van de klok in uw beleving een bijdrage leveren aan de sociale cohesie in de wijk Beijum
2. Bij geboorte van een kind
3. Bij begrafenis of crematie
4. Is uw organisatie in staat/bereid om in publicatie en dergelijke daaraan bekendheid te geven
5. Is het een goed plan om daarbij eerst een proefperiode van bijvoorbeeld één jaar te houden
6. Kunt u meewerken aan de uitvoering en/of financiering van de (geringe) kosten.
7. Hebt u nog aanvullende opmerkingen?
De kerkenraad heeft mij,als lid van de kerkenraad, gevraagd deze informatieronde uit te voeren. In de volgende week vergadert de kerkenraad waarbij het prettig zal zijn om uw reactie dan te weten. Graag zie ik uw antwoorden tegemoet op : henkoostinga@hetnet.nl . Dat gaat snel en gemakkelijk met : doorsturen naar dit mailadres en in de tekst de punten 1-7 met uw antwoorden en commentaar aan te vullen. Vervolgens verzenden. Ik zie uw reactie met plezier tegemoet!

FUNCTIE KERKKLOK DE BRON WORDT NIET UITGEBREID

Kerkklok van de Bron. (ingezonden)
N.a.v. dit bericht: http://beijumnieuws.blogspot.com/search?q=kerkklok
Naar aanleiding van een vraag van een gemeentelid is in de wijkkerkenraad gesproken over de mogelijkheid met het luiden van de kerkklok een bijdrage aan te leveren aan de sociale cohesie in Beijum.

In de wijkkerkenraad is na behandeling van de vraag of wij de traditie van de Mamrehoeve willen voortzetten afgesproken eerst een groot aantal maatschappelijke organisaties en personen te polsen naar een mogelijke ondersteuning van deze mogelijkheid van vergroting van de sociale cohesie in Beijum. Pas daarna, bij overwegend positieve reacties worden de praktische zaken afgestemd. Henk Oostinga is gevraagd deze inventarisatie namens de kerkenraad uit te voeren. De ontvangen reacties hebben in de vergadering van de kerkenraad geleid tot het volgende:
Conclusie en besluit:
De respons op deze vragen (met name het niet beantwoorden) geeft een indicatie dat het op dit moment niet opportuun is om over te gaan tot verdere uitwerking. Positief daarbij is dat het kerkelijk centrum de Bron binnen en buiten de wijk Beijum als een kerk wordt ervaren die een plaats heeft in de maatschappelijke samenleving in de wijk Beijum.
De kerkenraad van de Bron heeft besloten geen verdere uitvoering te geven om naast het luiden op de zondagmorgen en bij speciale kerkdiensten, ook als ondersteuning van de sociale cohesie binnen de wijk de klokken te doen (laten) luiden. De wijkkerkenraad bedankt eenieder voor het gedane werk.

DE KERKKLOK VAN DE BRON LUIDDE IN BEIJUM

Om klokslag 11 uur vanochtend drukte hulp-koster Henk Rutgers van kerkelijk centrum De Bron aan de Bentismaheerd op een knop die ervoor zorgde dat de kerkklok begon te luiden.
Zie foto.
In de hele stad Groningen waren tegelijkertijd kerkklokken te horen om een signaal af te geven richting 'Den Haag:' Denk eraan dat wij Groningers veilig in onze provincie en onze stad willen kunnen blijven wonen. Doe er wat aan!
In de loop van de dag verschijnt een video.

d' OLLE GRIEZE LEEFT AL LANG, HOERA, HOERA (4)

Ook al stond er nog steeds geen nieuwe spits op de toren en moest er nog heel wat reparatiewerk verricht worden, toch besloten de stedelijke autoriteiten dat er weer snel nieuwe klokken gegoten moesten worden.

 Kerkklokken waren toen, veel meer dan nu, brengers van het nieuws. Als er ergens in de stad brand was, dan werd de noodklok geluid. Burgers waren dan verplicht om met een eigen leren of houten emmer naar de plek van de band te rennen, en dan vanuit bijvoorbeeld de stadsgracht puttend, in een lange rij die emmers aan elkaar door te geven in een poging die brand te stoppen. De kerkklok diende dan als een soort van sirene.

Maar ook werden klokken natuurlijk gebruikt voor kerkelijke functies. Als er iemand gedoopt werd of ging trouwen, maar vooral als er iemand begraven werd, dan luidde men de klokken. En Groningen zou Groningen niet zijn als men daarvoor niet de beste klokkengieters van het land zou vragen, ook al was het geld krap. Uiteindelijk kwam men uit bij een klokkengieter in Delft: Hendrik van Trier geheten. Met deze Van Trier werd een contract gesloten, waarin hij beloofde om tegen een gepaste vergoeding een heel carillon (met bespeelbare klokken) te gieten, en ook een drietal grote luidklokken.

 Van die laatste werd de Salvatorklok als eerste gegoten, op een terrein aan de Burchtstraat (op zo’n 40 meter lopen van de toren). De klok was ook al in het rampjaar 1577 klaar, en werd de toren in gehesen….iets wat een machtige klus geweest moet zijn, als je weet dat deze klok een doorsnede heeft van 2,22 meter en ruim 7000 kilo weegt. Waarschijnlijk gebeurde dat hijsen met paardenkracht, touwen, katrollen en alle andere beschikbare hulpmiddelen. 

Soms zou je willen dat je in de tijd terug kon reizen, en zo’n operatie bij kon wonen….

Han Borg

(Zie ook deel 3 met doorverwijzing naar de eerste 2 delen)

DE AARDBEVINGS-NOODKLOK IN BEIJUM (Video)

Het is voor het eerst dat de door de Mamrehoeve aan De Bron geschonken kerkklok van Beijum uit nood luidde. Zie vorig bericht.

Op de linker foto staan Henk Rutgers en Koos Meisner van De Bron. Op de achtergrond, zie ook foto boven, zwiept de klok driftig op en neer, a.h.w. verkondigend: veiligheid voor Groningers is belangrijker dan geld, regering.....

Enkele tientallen kerken in de provincie Groningen hebben donderdagochtend vlak voor aanvang van het Kamerdebat over gaswinning de noodklok geluid. De kerken gaven daarmee gehoor aan een oproep van de Groninger Bodembeweging (GBB). Ook de Martinitoren en de Der Aa-kerk in Groningen lieten van zich horen, aldus Dick Kleijer van de GBB donderdag.
Het luiden van de noodklok is van oudsher een waarschuwing voor naderend onheil. De Groningers vinden dat de gaskraan verder moet worden dichtgedraaid omdat de veiligheid niet gegarandeerd kan worden.
In alle uithoeken van de provincie was er klokgelui te horen, aldus Kleijer. Veel kerken uit het aardbevingsgebied deden mee, maar ook kerken in onder meer Den Haag, Ter Apel, Ameland, Assen en Vries meldden zich spontaan aan, zegt de GBB. Ikon/Kerknieuws