maandag 4 februari 2019

COLUMN UIT LEWENBORG (128)



Wat is het gemiddelde?

Al die cijfers en statistieken die er regelmatig over ons worden verspreid, waar slaat dat eigenlijk op. Zijn we dan een wandelende schets voor het gemiddelde van iets?

Het gemiddelde is moeilijk te omvatten. Persoonlijk vind ik dat je er niets mee kunt. Wat heb je er nou aan dat de gemiddelde Nederlandse vrouw in Veendam woont en 42,5 jaar jong is en anderhalve kilo te zwaar? Hoe komen ze daaraan en wat worden we er wijzer van.
Dat misschien om bij zo’n gemiddelde te komen, de lichtgewichten en zwaargewichten bij elkaar op worden geteld en dan gedeeld?
Met lichtgewichten bedoel ik mensen met een eetstoornis, die daar misschien al een heel leven tegen vechten. Zwaargewichten kunnen mensen zijn die meedoen aan de sterkste man van Nederland, of het zijn mensen die te zwaar van gewicht zijn door een ziekte bijvoorbeeld. Je hebt nu eenmaal dunne en dikke mensen.

Gezondheid van de mens wordt ook door statistieken berekend. Het is vaak zo dat cijfers bij mensen veel harder aankomen dan woorden. Stel dat je geopereerd moet worden en 50% kans hebt dit te overleven… Dat hakt er wel even in. Wat denk je dan?
Of dat je nog ongeveer twee jaar te leven hebt, wat dan ook drie week kan zijn of misschien wel zeven jaar. Het is een ‘ongeveer’ waar je niet veel mee kan.

Pas als iets 95% is dringt het door in ons hoofd. Ons brein is niet gemaakt voor cijfertjes, wij raken er van in paniek. Er zitten berekeningen achter, waar we de ballen niet van snappen.
De energie is fors gestegen dit jaar en natuurlijk willen we nu zo zuinig mogelijk hiermee omgaan om niet elke maand een dikke rekening te moeten betalen. De één kruipt in de avond op de bank met een extra trui of vest, diep weggestopt onder een dikke deken. De ander trekt zich niets aan van de stijging en laat de verwarming zo staan, zoals die altijd al stond. Kijk jij weleens naar het gemiddelde verbruik van een soortgelijk huis om te zien of je te hoog of te laag zit? Ook dit is dan weer een gemiddelde en wat zegt dat, niets toch?

Het gemiddelde inkomen van de Nederlander vindt men ook zoiets belangrijks. Ik vind het belangrijk dat je genoeg geld hebt om van rond te komen. Toch is dit niet voor iedereen weggelegd. Je weet wel, mensen die gebruik moeten maken van de voedselbank. Schandalig, dat dit in Nederland nog nodig moet zijn.
Ziekenhuizen gaan dicht vanwege bezuinigingen, maar er gaat wel vierentwintig miljoen naar Syrië om daar ziekenhuizen te bouwen. Niet te geloven toch? Laten we eerst ons eigen land en mensen helpen, want daar leven wij! 

Ik snap wel waarom de gele hesjes hype ontstaan is. Zij komen op voor de belangen van de burgers. Ik vond het goede tekst wat ik afgelopen week op Hart van Nederland hoorde:
‘De regering hoort ons te dienen en wij niet de regering.’
Cijfertjes, gemiddelden en statistieken zijn dan van weinig belang, denk ik. 

Hoe denk jij daarover?

2019©Vlindertje73

2 opmerkingen:

Henk Kamminga zei

Inderdaad, het gemiddelde van iets, zegt niet zoveel. Toch geeft het wel enigszins houvast. In een gemeentelijke nota las ik dat Beijum de armste wijk van Groningen is, met de meeste Voedselbank-klanten. Goed, dat zal niet als een verrassing klinken, maar zegt het iets over de wijk? Nee, want de cijfers zijn slechts een gemiddelde, ook Lewenborg telt een aanzienlijk aantal Voedselbank-klanten. En er zullen ongetwijfeld mensen in Beijum wonen met een inkomen boven modaal. Cijfers zijn in principe bedoeld voor politici, om daar beleid op te maken.

H. zei

Cijfers zijn niet hét antwoord, maar 'gevoel' of een 'idee' net zo min. In de psychologie kennen we allerhande 'biases' - vertekeningen - die we dagelijks onbewust toepassen om ons leven prettiger, draaglijker, coherenter of logischer te laten lijken. Bijvoorbeeld dat we allemaal de neiging hebben om ons eigen gelijk bevestigd te zien in de wereld om ons heen. Cijfers kunnen daarbij, afhankelijk van de context en duiding, daar net zo goed een bevestiging van zijn als iets wat van belang is om juist te zien dat de eigen mening en waarneming van de wereld misschien wel niet zo accuraat is als je zelf denkt. Neem bijvoorbeeld het effect dat wetenschappelijk zeer goed is onderbouwd en keer op keer wordt gevonden in onderzoek: het merendeel van de mensen vindt zichzelf 'bovengemiddeld' goed in autorijden, of schat zichzelf als bovengemiddeld moreel in. Terwijl dat een feitelijke onmogelijkheid inhoudt: de meerderheid kan niet bovengemiddeld zijn, de meerderheid bevindt zich juist rondom dat gemiddelde.

Een gemiddelde wegzetten als totaal irrelevant is wat mij betreft net zo onproductief als het als onomstotelijke waarheid te gebruiken.